Celem dzia\u0142a\u0144 punkt\u00f3w 1-2 powy\u017cszego rozporz\u0105dzenia jest stworzenie ram prawnych umo\u017cliwiaj\u0105cych my\u015bliwym szybsze obni\u017cenie populacji dzika, w zwi\u0105zku z rozprzestrzenianiem si\u0119 wirusa afryka\u0144skiego pomoru \u015bwi\u0144 (ASF). Wy\u0142\u0105czenie z uwzgl\u0119dnienia w rocznym planie \u0142owieckim ubytk\u00f3w zwierzyny wynikaj\u0105cych z dokonania odstrza\u0142u sanitarnego, ma na celu rozgraniczenie odstrza\u0142u sanitarnego od rocznych plan\u00f3w \u0142owieckich, przez co pozyskiwana b\u0119dzie wi\u0119ksza liczba zwierzyny w sytuacjach kryzysowych. Okre\u015blenie w rocznym planie \u0142owieckim minimalnej, zamiast optymalnej liczby dzik\u00f3w prowadzi do utrzymania sta\u0142ego, maksymalnie niskiego zg\u0119szczenia dzik\u00f3w. Powy\u017csze wynika z intensyfikacji odstrza\u0142\u00f3w, w rejonach w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0119 ASF, poniewa\u017c przy maksymalizacji odstrza\u0142\u00f3w zwalniana jest nisza ekologiczna, kt\u00f3r\u0105 zajmuj\u0105 osobniki z innych nisz, okre\u015blenie w rocznym planie \u0142owieckim minimalnej zamiast optymalnej liczby dzik\u00f3w daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 pozyskiwania tego gatunku bez obaw o przekroczenie rocznego planu \u0142owieckiego w rejonach wyst\u0119powania ASF. Dopuszczenie do zmiany rocznego planu \u0142owieckiego na podstawie podejrzenia wyst\u0105pienia choroby zaka\u017anej ma charakter zaradczy, kt\u00f3rego celem jest zminimalizowanie ryzyka wyst\u0105pienia danej choroby zaka\u017anej na okre\u015blonym terenie. Umo\u017cliwi podejmowanie dzia\u0142a\u0144 wyprzedzaj\u0105cych, kt\u00f3re skutkowa\u0107 b\u0119d\u0105 redukcj\u0105 pog\u0142owia zwierzyny zagro\u017conej chorob\u0105 i zahamowaniem rozwoju choroby. Rezygnacja z okre\u015blania w rocznym planie \u0142owieckim z klas wieku w odniesieniu do samc\u00f3w zwierzyny p\u0142owej i zast\u0105pienie ich podzia\u0142em na osobniki \u0142owne i selekcyjne ma na celu u\u0142atwienie my\u015bliwym realizacj\u0119 wykonania odstrza\u0142u.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n
Projektowane zmiany umo\u017cliwi\u0105 zwi\u0119kszenie pozyskiwania dzik\u00f3w, co skutkowa\u0107 b\u0119dzie obni\u017ceniem zag\u0119szczenia dzik\u00f3w i zahamowaniem rozprzestrzeniania si\u0119 ASF. Wprowadzanie powy\u017cszych zmian ma przeciwdzia\u0142a\u0107 stale wzrastaj\u0105cej liczbie przypadk\u00f3w ASF w naszym kraju. W pierwszym p\u00f3\u0142roczu 2017 r. zarejestrowano w Polsce 210 przypadk\u00f3w ASF w populacji dzik\u00f3w. Dla por\u00f3wnania w roku 2014 zarejestrowano 30 przypadk\u00f3w, w roku 2015 – 53, a w roku 2016 – 80. Przedstawione dane wskazuj\u0105, \u017ce liczba przypadk\u00f3w ASF gwa\u0142townie ro\u015bnie, co stwarza coraz wi\u0119ksze ryzyko transmisji wirusa ASF (ASFV) z populacji dzik\u00f3w do populacji \u015bwi\u0144. Dowodem na to, \u017ce powy\u017csze zjawisko ma miejsce jest trzecia fala ognisk ASF u trzody chlewnej, kt\u00f3rej pocz\u0105tek okre\u015bli\u0107 mo\u017cna na dzie\u0144 7.06.2017 r. Od tego momentu do ko\u0144ca czerwca zarejestrowano w naszym kraju 21 nowych ognisk ASF. Wa\u017cny jest fakt, \u017ce prawie wszystkie ogniska stwierdzono w strefie III (niebieskiej). Wprowadzenie niniejszego rozporz\u0105dzenia b\u0119dzie mia\u0142o tu najwi\u0119kszy wp\u0142yw na umo\u017cliwienie redukcji pog\u0142owia dzik\u00f3w. ASF stwierdzono r\u00f3wnie\u017c w przypadku 2 gospodarstw po\u0142o\u017conych na terenie strefy II czerwonej w gm. Piszczac w pow. bialskim. <\/p>\n\n\n\n
Warto przypomnie\u0107, \u017ce dziki odpowiedzialne s\u0105 za wprowadzenie ASF do Polski \u2013 co mia\u0142o miejsce w lutym 2014 r. Zatem zmniejszenie ich populacji mo\u017ce ograniczy\u0107 rozprzestrzenianie si\u0119 wirusa. Wcze\u015bniej ten gatunek zwierz\u0105t by\u0142 wektorem wprowadzaj\u0105cym ASF na terytorium Litwy, a p\u00f3\u017aniej do \u0141otwy, Estonii a ostatnio (trzecia dekada czerwca br.) do Czech.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce dziki s\u0105 obecnie g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em ASFV we wszystkich krajach UE dotkni\u0119tych ASF. Podobnie sytuacja przedstawia si\u0119 w Rosji. Niestety, kraj ten nie raportuje do \u015awiatowej Organizacji Zdrowia Zwierz\u0105t (OIE) przypadk\u00f3w padni\u0119\u0107 dzik\u00f3w. Przypadek ASF okre\u015bla si\u0119 tam jako zaka\u017cony obiekt (infected object).\u00a0 <\/p>\n\n\n\n
Jak wspomniano dziki by\u0142y wektorem wprowadzaj\u0105cym ASF do naszego kraju ASFV i do chwili obecnej s\u0105 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em tego wirusa w naszym kraju. Pierwsze przypadki wyst\u0105pienia ASF mia\u0142y miejsce w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie granicy Republiki Bia\u0142orusi. Choroba od pocz\u0105tku wyst\u0105pienia w naszym kraju szerzy si\u0119 w populacji dzik\u00f3w stosunkowo wolno ale konsekwentnie \u2013 z szybko\u015bci\u0105 oko\u0142o 1-2 km\/miesi\u0105c zajmuj\u0105c coraz wi\u0119kszy obszar naszego terytorium. Rozrzedzaj\u0105c populacj\u0119 dzik\u00f3w mo\u017cna t\u0105 szybko\u015b\u0107 zmniejszy\u0107 a powy\u017csze rozporz\u0105dzenie daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 maksymalnego jej rozrzedzenia.\u00a0
W ostatnich miesi\u0105cach obserwuje si\u0119, przede wszystkim w Polsce, ale tak\u017ce w innych krajach dotkni\u0119tych ASF gwa\u0142towny przyrost liczby przypadk\u00f3w ASF. Analiza takiego stanu rzeczy wskazuje, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 obserwowanego zjawiska s\u0105 rosn\u0105ce padni\u0119cia dzik\u00f3w i w konsekwencji coraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 wirusa w \u015brodowisku le\u015bnym. W \u015blad za tym ro\u015bnie ryzyko infekcji \u015bwi\u0144 przebywaj\u0105cych w chlewniach zlokalizowanych na obszarach dotkni\u0119tych chorob\u0105 i bezpo\u015brednio s\u0105siaduj\u0105cych (najcz\u0119\u015bciej) z obszarem bytowania dzik\u00f3w, kt\u00f3re wychodz\u0105 z obszar\u00f3w le\u015bnych.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n
Jak wskazuj\u0105 na to mi\u0119dzy innymi obserwacje znanego w Europie eksperta zajmuj\u0105cego si\u0119 omawianym zagadnieniem (dr Podg\u00f3rski z Bia\u0142owie\u017cy) o tempie szerzenia si\u0119 ASF w\u015br\u00f3d dzik\u00f3w decyduje w stopniu istotnym g\u0119sto\u015b\u0107 populacji dzik\u00f3w. Jej zmniejszenie \u2013 poprzez intensywny odstrza\u0142 – wp\u0142ywa na proporcjonalne zmniejszanie liczby przypadk\u00f3w. Nie mniej jednak, zdaniem znanego eksperta w\u0142oskiego (Guberti) nawet w sytuacji gdy g\u0119sto\u015b\u0107 populacji jest bardzo niska (poni\u017cej 0,1 dzika na km kwadratowy) d\u0142ugotrwa\u0142e kr\u0105\u017cenie wirusa w \u015brodowisku podtrzymuj\u0105 dziki pad\u0142e z powodu ASF. Dlatego, tak wa\u017cny jest tzw. monitoring bierny, tj. identyfikacja i utylizacja dzik\u00f3w pad\u0142ych.
Niestety, mimo podejmowanych wielokierunkowych dzia\u0142a\u0144 ukierunkowanych na ograniczenie populacji dzik\u00f3w, w skali globalnej obserwuje si\u0119 przyrost ich liczby. Przyczyn post\u0119puj\u0105cej ekspansji tego gatunku zwierz\u0105t jest wiele. Najwa\u017cniejsz\u0105 jest szybka adaptacja dzik\u00f3w do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w \u015brodowiskowych. Adaptacja ta jest mo\u017cliwa dzi\u0119ki specyficznemu behawiorowi dzik\u00f3w. Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c to, w jakim stopniu realizowany jest planowy i sanitarny odstrza\u0142 dzik\u00f3w, dlatego istotne jest ich rozgraniczenie.<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem wspomnianego wcze\u015bniej eksperta z Bia\u0142owie\u017cy dzik jest gatunkiem wysoce socjalnym i mobilnym. Du\u017cy potencja\u0142 rozrodczy i mo\u017cliwo\u015b\u0107 adaptacji do zr\u00f3\u017cnicowanych warunk\u00f3w \u015brodowiskowych i pokarmowych przyczynia si\u0119 do wzrostu liczebnego populacji zwi\u0105zanej z tym ekspansji demograficznej i geograficznej tego gatunku zwierz\u0105t. Podstaw\u0105 organizacji socjalnej populacji dzika s\u0105 wielopokoleniowe grupy rodzinne – watahy. W ich sk\u0142ad wchodzi od jednej do kilku doros\u0142ych samic (loch) oraz ich potomstwo w r\u00f3\u017cnym wieku. Du\u017ca intensywno\u015b\u0107 kontakt\u00f3w mi\u0119dzyosobniczych w grupach rodzinnych
z pewno\u015bci\u0105 sprzyja szerzeniu infekcji ASFV w obr\u0119bie watahy. Z kolei interakcje mi\u0119dzygrupowe maj\u0105 istotne znaczenie dla szerzenia si\u0119 ASF na poziomie populacji.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n
Badania prowadzone przez wspomnianego autora w Puszczy Bia\u0142owieskiej pokaza\u0142y, \u017ce ju\u017c po kilku miesi\u0105cach na obszarze 40 km\u00b2 wszystkie osobniki wchodz\u0105ce w sk\u0142ad kilku r\u00f3\u017cnych watah tworzy\u0142y sie\u0107 interakcji socjalnych, daj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego rozprzestrzeniania si\u0119 ASFV. Dane zebrano z wykorzystaniem m.in. nadajnik\u00f3w GPS, r\u00f3wnie\u017c we wsp\u00f3\u0142pracy z PIWet-PIB w Pu\u0142awach. \u015awiadczy to o tym, \u017ce dzik szybko zajmuje wolne nisze ekologiczne, cz\u0119sto mo\u017ce by\u0107 to zmiana obwodu \u0142owieckiego posiadaj\u0105cego ustalony roczny plan \u0142owiecki, kt\u00f3ry nie mo\u017ce by\u0107 przekroczony o wi\u0119cej ni\u017c 10%. Dlatego okre\u015blenie, minimalnej liczby dzik\u00f3w w rocznym planie \u0142owieckim da mo\u017cliwo\u015b\u0107 skutecznej redukcji ich populacji, nawet gdy nisze ekologiczne b\u0119d\u0105 przez nie zmieniane.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n
Dziki zajmuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie \u015brodowisko le\u015bne i rolnicze zwi\u0105zane przede wszystkim z upraw\u0105 kukurydzy. Obserwuje si\u0119 zwi\u0105zane z porami roku zmiany w u\u017cytkowaniu \u015brodowisk i r\u00f3\u017cne sposoby ich wykorzystania przez dziki. W okresie letnim, gdy pola uprawne oferuj\u0105 baz\u0119 pokarmow\u0105 i os\u0142on\u0119, nawet po\u0142owa lokalnej populacji mo\u017ce stale przebywa\u0107 w obr\u0119bie p\u00f3l, podczas kiedy pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 przemieszcza si\u0119 regularnie pomi\u0119dzy polami i terenami le\u015bnymi. W okresie zimowym natomiast preferowane s\u0105 tereny le\u015bne. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 dzik\u00f3w pozostaje w \u015brodowisku le\u015bnym przez ca\u0142y rok. Osobniki m\u0142odociane – osi\u0105gaj\u0105ce ten wiek w okresie letnim – wykazuj\u0105 zwi\u0119kszon\u0105 mobilno\u015b\u0107 w stosunku do pozosta\u0142ych. Fakt ten determinuje rosn\u0105c\u0105, praktycznie we wszystkich krajach dotkni\u0119tych omawian\u0105 chorob\u0105, liczb\u0119 przypadk\u00f3w ASF w okresie od czerwca do wrze\u015bnia. Dodatkowo badania pokazuj\u0105, \u017ce dziki pod koniec pierwszego i w drugim roku \u017cycia (przelatki) cz\u0119sto opuszczaj\u0105 rodzinne obszary i pokonuj\u0105 dziennie d\u0142u\u017csze dystanse. Zjawisko to dodatkowo wp\u0142ywa na mo\u017cliwo\u015bci szybszego rozprzestrzenia si\u0119 ASF w populacji dzik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Na zako\u0144czenie warto doda\u0107, \u017ce zdaniem niekt\u00f3rych ekspert\u00f3w z EFSA \u201enie zasilanie\u201d \u015brodowiska dzik\u00f3w wirusem ASF z populacji \u015bwi\u0144, prowadzi po pewnym czasie do wygaszenia epizootii omawianej choroby w tym \u015brodowisku, oczywi\u015bcie pod kilkoma dodatkowymi warunkami opisanymi powy\u017cej (skuteczny odstrza\u0142 i monitoring bierny).<\/p>\n\n\n\n
Celem dzia\u0142ania okre\u015blonego w punkcie 3 jest stworzenie ram prawnych dla gospodarowania zwierzyn\u0105 p\u0142ow\u0105 w spos\u00f3b zapewniaj\u0105cy jej optymaln\u0105 ochron\u0119
i bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, poprzez zast\u0105pienie klas wieku podzia\u0142em na osobniki selekcyjne i \u0142owne. Zakwalifikowanie obserwowanego osobnika do dokonania odstrza\u0142u b\u0119dzie prostsze, przez co zmniejszy si\u0119 ryzyko my\u015bliwego pope\u0142nienia pomy\u0142ki podczas wykonywania polowania.
Szybkie wej\u015bcie w \u017cycie \u00a7 1 pkt 1 lit. b i pkt 2, rozporz\u0105dzenia spowodowane jest konieczno\u015bci\u0105 jak najszybszego zintensyfikowania dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania si\u0119 III fali afryka\u0144skiego pomoru \u015bwi\u0144. Projektowane rozporz\u0105dzenie zawiera bowiem przepisy, kt\u00f3re maj\u0105 na celu stworzenie ram prawnych umo\u017cliwiaj\u0105cych skuteczn\u0105 redukcj\u0119 populacji dzika w ramach zwalczania ASF. Skr\u00f3cenie okresu vacatio legis nie b\u0119dzie oddzia\u0142ywa\u0142o negatywnie na prawa i obowi\u0105zki dzier\u017cawc\u00f3w obwod\u00f3w \u0142owieckich oraz innych podmiot\u00f3w. Natomiast zniesienie klas wieku przy odstrza\u0142ach zwierzyny p\u0142owej wynika z konieczno\u015bci podj\u0119cia krok\u00f3w, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 zapobieganie rosn\u0105cym szkodom w uprawach i p\u0142odach powodowanym przez te zwierz\u0119ta. Wymaga to stworzenia nowych druk\u00f3w plan\u00f3w \u0142owieckich przez dzier\u017cawc\u00f3w i zarz\u0105dc\u00f3w, na nowy rok gospodarczy 2018\/2019 kt\u00f3ry rozpocznie si\u0119 1 kwietnia 2018 r. \u00a0 <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/kolobor.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/dziki-600x400.jpg\")
<\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W dniu 3 sierpnia br. og\u0142oszono Rozporz\u0105dzenie Ministra \u015arodowiska zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie w sprawie rocznych plan\u00f3w hodowlanych oraz wieloletnich \u0142owieckich plan\u00f3w hodowlanych. Rozporz\u0105dzenie wchodzi w \u017cycie dzie\u0144 po og\u0142oszeniu, natomiast zmiany w brzmieniu nadanym niniejszym rozporz\u0105dzeniem, stosuje si\u0119 do plan\u00f3w \u0142owieckich pocz\u0105wszy od roku gospodarczego 2018\/2019.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-356","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=356"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":358,"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356\/revisions\/358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobor.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}